Browsing CategoryАдыгэбзэ

«Дэ губзыгъагъышхуэ хэлъу ди Iуэху зетхуэжын хуейуэ аращи.» — ХьэцIыкIу Рае

Кавказыр Урысейм Iуэху зэрищIрэ зэи и нэIэ ттемыкIауэ, ди цIыхум я бжыгъэкIи, щыпсэукIи, я псэукIэкIи, я гупсысэкIэкIи дыкъахутэ, дыщIапщытыкI, абы елъытауэ къыдащIэнумрэ къытхуащIэнумрэ зэхэкIыу аращ. Нэхъ пасэм мылъкукIэ къэпщэху хъунур ящэхуащ я лъэныкъуэ ящIын папщIэ, къулыкъур нэхъ къэзыщтэм къулыкъу, яхуэгъэшынэр ягъэшынащ, абыхэм химыубыдар е хэкIуэдащ е ирахуащ. Иджыри ди щыIэкIэм къыкIэлъыплъурэ дыздынэсамрэ дызэрыхъуамкIэ информацэ зыт щыIэхэщи, къыдэкI законхэр игъуэу къыщIедз. Бзэм теухуа законри аращ. Зы мащIэ тIэкIу фIэкIа зыкъизытIэн зэрыщымыIэнур ящIэу къыдэкIащ. ЗыкъизытIэн хуейр ди еджа, къулыкъу зыIыгъхэращи, ямыдэн къэгъэнауэ, «уэху» жызыIэжахэр долъагъу. Ар къызыхэщ псалъэмакъхэр: — адыгэ тхылъхэм урысыбзэкIэ деджэ щIэмыхъунур сыт? — адыгэбзэр еджапIэм щаджын хуейщ, ауэ аттестатым ирамыгъэувэу (Куууэ иригъэджынукъэ и быным?); — сэ си быныр тэрэзу згъэсащ, аращ нэхъыщхьэр, бзэр имыщIэми; — пэж дыдэу, зыкIи къыщимыгъэсэбэпынукIэ, сыт зэман ихьу щIеджэн хуейр? Хуейхэр иреджэ! — къуажэдэсхэм ящIэ адыгэбзэ, абыхэм ягъэкIуэдыжынкъым; — адыгэбзэ едгъащIэмэ, урысыбзэр Iушэу къажьэдэкIыу мэхъу, пхуегъэсэжынукъым, нэхъ зыхуеинури аращ; — хуейм и бзэр иджыжынумэ, зыри зэран хуэхъуркъым, сыт мы псалъэмакъ къомыр зищIысыр? Мис аращ ди щытыкIэри, гупсысэкIэри. Сыт и мыхьэнэ еджам, лъэпкъ гупсысэкIэ имыIэмэ? Хэти мэлажьэ, мэшхэж, и щхьэ Iуэху зэрехуэж. Сыт хуэдэ лъэпкъми и…

Ущхьэхуитмэ махуэ къэси уи махуэщ

«Уи бзэр пӏызыхым уи псэри пӏихынщ…» Шонтӏыкъухэ я ныуэжьым и псалъэ Мы къэхъуа щӏэпхъэджагъэр (УФ-м лъэпкъыбзэхэр къуэлъхьэжыныр) къызэрыхъунур жытӏэурэ, къэтпсэлъурэ, къэттхыурэ дыпэмылъэщу ди щхьэ къыщӏрикӏуа щхьэусыгъуэхэм ящыщщ ди лъэпкъэгъухэу Республикэ ӏэтащхьэхэр, Урысей Федерацэм и «Парламентым» и депутат-сенатэрхэр (зылӏ фӏэкӏ къэмынэу), ДАХ-м и унафэщIхэр, загъэтхьэмадэрэ жьантӏэдэс- щхьэхуещэхэр, Мэзкууужь дэубзэхэр куэду пэрыуэгъу зэрытхуэхъуар. КъытщыщIар къытщыщӏащ, блэкIри кӏэӏунэ иратыжащ жытӏэу дышынэ, дыкъэланджэ, дыщӏэужьыхэ, деш, дыкъызыщӏэкӏуэ, дыувыӏэ, яхуэддэ, яхудэтчых, дгъэгъу хъунукъым, щӏэхъуни щыӏэркъым. Атӏэ, тепсэлъыхьыпхъэу къыдолъытэ лъэпкъым и щхьэхуитыныгъэр, бзэр, хабзэр (лъэпкъ кӏулътурэр) щымыгъэӏэхэным дызэрыхуашэнкӏэ хъунум. Дэ ди щхьэкӏэ шэчышхуэ къытетхьэркъым куэд мыщIэу УФ-м и Кӏэнституцэр нобэ къекӏуэкӏ путинизмым иӏэтыжуэ зэхъуэкIыныгъэшхуэ (мыхъумыщIагъэ) хэлъу утыку къызэррилъхьэжынум. Абы здихьынущ УФ-м хыхьэ Республикэхэм я Кӏэнституцэхэри. Дауикӏ путинизмым утыку ирилъхьэну Кӏэнституцэм къэрал мылъку-былымкIэ Республики, лъэпкъыбзи, хабзи, кӏуэ жыпIэнурамэ, адыгэбзэ щызекӏуэ еджапIи, а бзэмкIэ гъэпса ТВ-и радиуи, тхылъи, тхыгъи, газети, журнали, театри н.къ. щигъэӏэжынукъым. Абы ипкъ иткIэ нобэрей адыгэ жылагъуэ псэукӏэмрэ щыӏэныгъэмрэ егъэфIэкIуэным хуэунэтӏауэ лэжьыпхъэу къэтлъытэхэр: ди адыгэ хэкужьыр зыхыхьэ УФ-м иджыри къыздэсым щымылэжьа федерализмым и хабзэхэр щызу гъэлэжьын хуейщ. Абы щхьэкIэ лъэпкъ щхьэхуитыныгъэм, бзэм, хабзэм, ӏекэномикэм, палитикэм, зэӏузэпэщыным (сэциалым) хуегъэзэкӏауэ сыт щыIэми, сыт лэжьыпхъэми дэтхэнэ зы адыгэ Республикэми,…

Дэтхэнэ зы адыгэми хуэгъэзауэ!

Дэ нэхъыбэрэ дызыхэс къэралхэм дащыгугъкIэ ахэм дахуэлажьэкIэ ди Iуэхур дэкIа хъунукъым. Адыгэр къэрал 50-м щызэбгырыдзащ. Зы лъэпкъым и гуащIэр 50-уэ угуэшауэ дауэ лъэпкъыр хъума зэрыхъунри, зыкъызэриужьыжынри, нэгъуэщIхэм щапхъэ яхуэхъуфуэ псэуа зэрыхъужынри? Урысейм щыпсэу адыгэр урысым нэхъыбэрэ хуэлажьэкIэ адыгэм и Iуэхур дэкIрэ? Тыркум щыпсэу адыгэр тырку къэралым нэхъыбэрэ хуэлажьэкIэ адыгэм и Iуэхур дэкIрэ? Европэ къэралым щыпэу адыгэхэр а къэралхэм нэхъыбэрэ яхуэлажьэкIэ адыгэм и Iуэху дэкIрэ? Хьэмэрэ америкэм, е хьэрып къэралхэм? Мы къэралхэм псоми езым я хъуапсапIэ , я Iуэху, я бзэ, я зэхэтыкIэ, я гупсысэкIэ яIэжщ. Дэ адыгэ лъэпкъым езым диIэжкъэ ди хъуэпсапIэ, диIэжкъэ ди бзэ, ди гупсысэкIэ, ди Хабзэ, псом нэхърэ нэхъ тфIэдахэу ди Хэку, ди Iуэху?  Апхуэдэ дыдэу дэ ди лъэпкъым дапхуэдизыу зэбгырыдза, угуэша мыхъуамэ, дэ къытхэтщ щIэныгъэ лъэныкъуэ псоми ирилажьэ щIэныгъэлIхэр, егъэджакIуэхэр, мэкъумэшыщIэхэр, бизнесменхэр, тхакIуэхэр, сурэтыщIхэр, джэгуакIуэхэр, уэрэджыIакIуэхэр, къэфакIуэхэр, ухуакIуэхэр, нобэ адыгэ лъэпкъыр зыхуэныкъуэ псори! Ахэр дэращ- дэтхэнэ «сэ сы адыгэ» жызыIэ цIыхурикI. Дэтхэнэ зы адыгэмикI нобэ лъэпкъыр къытхуэныкъуэщI- ди гупсысхэмкIэ, ди 1эщ1агъэмкIэ, ди цIыхугъэмкIэ, ди 1эмалхэмкIэ, тхузэфIэкI псомкIи. Апхуэдэ дыдэу дэтхэнэ зы адыгэри къыдгурымыIуэжми,  демыгупсысми, зэхэтщIэми , зэхэдмыщIэми псори ди лъэпкъым дыхуэныкъуэщ. Адыгэ лъэпкъыр лъэщмэ, ди бзэр…